Genetik (Biyoloji)
GENETİK
Yer yüzünde binlerce farklı tür
canlı yaşamaktadır. | (...) Virüsler:
Virüsler:
a)Hücre zarı sitoplazma organeller bulunmaz.
b)Enzimleri (aaaabolizmaları )yoktur.
c)Protein kılıf ve |
| Bu organizmalar bazı özellikleri bakımından birbirlerine benzerlik gösterirken
bir çok | yönetici molekül(DNA veya RNA) den oluşur.
d)Obligat endo-parazittir.
e)Konukçu Hücre dışında cansızdır.Ancak ph ısı |
| özellikleri yönünden birbirlerinden farklıdırlar. Aynı türe ait çeşitli
bireyler arasında | ve kimyasal koşullar uygun oldukça canlılıkları devam eder.
f)Canlılara üremeleri mutasyona uğramaları |
| ve aynı ana babanın yavruları arasında bile görülen
bu farklılıklara | ve yönetici mol.taşımalarıyla benzer.
g)Antibiyotiklerden etkilenmezler.
h)hücreler virüslere karşı bağışıklık maddesi interferon |
varyasyon adı verilmektedir. Örneğin; kendi aile bireylerimiz arasında
gözlenen boy | üretirler.
I)Her virüs özel bir Hücre içinde çoğalabilir(Enfeksiyon oluşturur)
Sınıflandırılması:
1-Bakteri virüsleri NA taşırlar |
zeka düzeyi göz rengi ve saç şekli gibi
özellikler bu | az miktarda RNA taşıyanları vardır.
2-Bitkisel virüsler:RNA taşırlar.
3-Hayvansal virüsleri NA taşırlar az |
| tür varyasyonlardır. Bu çeşit belirli varyasyonların yanı sıra
kulak memesinin | miktarda RNA taşıyanları vardır.
Virüslerin diğer canlılara benzer yönleri:
1-Virüslerde organik bileşik |
bitişik yada ayrı olması dilin boyuna kıvrılıp kıvrılmaması
bazı kimyasal | olarak sadece nuckleik asit ve protein bulunur.
-Diğer canlılarda ise bunlara |
maddelerin tadını değişik şekillerde algılayabilme kırmızı yeşil renk
körlüğü el | ilaveten yağ karbonhidrat vit. Vb. organik maddelerde bulunur.
2-Virüsler |
| ve ayak parmaklarının normalden fazla olması gibi pek
çok fazlaca | nucleik asitlerden sadece birini (Ya DNA yada RNA) bulundurur.
-Diğer canlılarda |
dikkat çekmeyen varyasyonlarda bulunmamaktadır. Genetik biliminin amaçlarından birini
bazısı morfolojik | ise her iki nucleik asit birlikte bulunur.
3-Virüslerdeki enzim yeni bir |
| bazıları da fizyolojik olan bu tür varyasyonların nedenini
araştırmaktır. Öte | virüs oluşturmak için yeterli değildir.
-Diğer canlılarda ise gerek hücre gerekse |
| yandan canlılar arasında bazı benzerliklerde bulunmaktadır. Örneğin; bir
mısır tohumundan | canlının kendisi yeni bir canlı oluşturacak enzimlere sahiptir.
4-Virüsler daha önceki |
her zaman mısır döllenmiş tavuk yumurtasından civciv meydana
gelir ve | virüslerden meydana gelmez.
-Diğer canlılar veya hücreler ise daha önceki hücrelerden |
| meydana gelen bu yavru bireyler bazı özellikleri ile
kendi ebeveynlerine | meydana gelir.
5-Virüsler daha önceki virüslerde pay almazlar.
-Diğer canlılarda ise oluşan |
| benzerler. Ana baba özelliklerinden yavrularına aktarılması olayına kalıtım
denir. Genetik | yeni hücreler daha önceki hücrelerden hem sitoplazmik içeri hemde kalıtsal |
| bilimin ikinci amacıda kalıtım olaylarının mekanizmasını açıklamaktır. Bu
kısa girişten | materyalden pay alırlar.
6-Virüslerde yapısal ve bireysel büyüme yoktur.
Diğer canlılarda ise |
| sonra biyolojik bilimlerinden biri olan genetik bilimini; canlının
iç ve | madde miktarının artışı ile hücresel hücre sayısının artışı ile |
dış özelliklerini nasıl kazandığını ebeveynlerine ve diğer akrabalarına
niçin benzediğini | bireysel büyüme görülür.
Virüslerin canlılara benzer yönleri:
1-Mutasyona uğramaları
2-Yönetici molekül taşımaları
3-Konak hücre |
| doğadaki bitki ve hayvanların gösterdiği sonsuz varyasyonun neden
ileri geldiğini | içerisinde üreyebilmeleri
Not:Virüsler konaktan konağa şu yollarla taşınır.
1-Hava akımları 2-Temas 3-Vektörlerle |
açıklamaya çalışan bilimdir diye tanımlıyoruz.
Mendel’den önceki dönemde kalıtım
olayı ile | 4-Doku nakilleri
5-Salgılarla 6-Gametlerle (yeni nesillere)
Virüslerin görüldüğü canlılar.
a)Bakteriler.
b)Çiçekli |
| ilgilenen araştırıcılar bu çalışmalarında pek başarılı olamamıştır. Onların
başarısızlıklarının en | bitkiler
c)Omurgasızlardan eklembacaklılarda
d)Omurgalılarda.
Virüslerin görülmediği canlılar.
a)Protistalar.
b)Algler
c)Mantarlar.
d)Omurgasızlarda(Eklembacaklılar hariç.)
e)Çiçeksiz bitkilerde.
(...) |
| önemli nedeni yaptıkları denemeler sırasında organizmanın bütün özelliklerini
göz önünde | uzun karbon zincirlerinden oluşurlar.Karbonlar arasındaki
bağlar tek ise doymuş çift ise |
| bulundurmaları ve gözlemlerinin kayıtlarını güvenilir bir şekilde tutamamış
olmalarıdır. Mendel’in | doymamış yağ asitleridir.Doymamış yağlar bitkiseldir ve sıvıdır. Doymuş yağlar ise |
başarısı ise;
a) Her çaprazlama sırasında yalnızca bir yada
birkaç özellik | hayvansaldır ve katıdır.Doymamış yağların yüksek sıcaklık ve basınçta hidrojenle doyurulmasıyla |
üzerinde durmasından.
b) Kontrollü çaprazlamalar yaparak gözlediği sonuçların kayıtlarını
dikkatle tutmasından.
c) | margarin yapılır.
• Oleik asit zeytinyağında; Linoleik asit tohumlarda; |
| Çeşitli genetik farklılıkları kontrol eden faktör adını verdiği
partiküllerin varlığını | Butirik asit tereyağında
Steroid zarların yapısına katılır.Aynı zamanda |
kabul etmesinden kaynaklanmaktadır.
Her hangi bir özelliğin kalıtım mekanizmasını
öğrenmek için | vitamin ve hormon olarak iş görür.
Fosfolipid hücre zarı yapısına |
| bu özelliğin birbirine zıt iki varyasyonunu ayrı ayrı
taşıyan iki | katılır.
PROTEİNLER
• C H O N ve bazılarında S P bulunur.
• Yapı taşları 20 çeşit |
| ebeveyni çaprazlayıp meydana gelen yavrulardaki varyasyonu yalnızca bu
özellik açısından | aminoasittir.
• a.a+a.a+a.a+..............................+a.a = Protein + (n-1)H2O
--------------------------------------------
n tane
• Peptit bağı |
değerlendirmek gerekir.
Yukarıda değinildiği gibi yalnızca bir özellik dikkate
alınarak yapılan | ile bağlanırlar.
• DNA şifresi ile senaaalenen tek moleküldür.
• Enzim hormon ve |
çaprazlamalara monohibrit çaprazlama bu olayın kalıtımına da monohibrit
kalıtım denir. | hücre zarı yapısına katılır.
• Solunumla ancak zor durumlarda yakılırlar.Solunum ürünleri |
| Mendel bezelyelerle yaptığı çaprazlama deneylerinde bu bitkinin yedi
farklı özelliğinin | H2O CO2 H2S NH3 üre
ve ürik |
| kalıtımını incelemiştir. Bezelye bitkisi nesiller boyu kendi kendisini
dölleyerek üretilir. | asittir.
• Aminoasitler anfoter özellik gösterirler.
• Proteinler virüslerden insanlara kadar |
| Yani aynı bitki hem anne hem baba olarak
kullanılabilir. Bu | bütün canlılarda yaşamsal rolleri olduğundan
hücrelerde en çok bulunan organik moleküllerdir.
• |
durumda düz tohum şekline sahip olan bitkiler düz
tohumlu bitkileri | Proteinler enerjiyi hemen kaybettiklerinden dolayı 3. dereceden enerji kaynağıdır.
• Proteinler |
| buruşuk tohum şekline sahip olan bitkilerde buruşuk tohumlu
bitkileri verirler. | vücutta enerji kaynağı olarak kullanılırsa vücutta zayıflama ve dengesizlik
görülür.
• Proteinler |
| Bu tür bitkilere saf ırk yada homazigot denir.
Mendel’in denemeleri | her canlı türüne özgü olup antijen özellik gösterirler.Yani farklı özelliğe
sahip |
| günümüze kadar homozigot iki bireyin çaprazlanmasıyla meydana gelen
yavrularda kendisini | bir canlıya aktarıldığında antikor oluşumuna sebep olur.
VİTAMİNLER
• Vücut direncini arttırırlar.
• |
| açık bir şekilde belli eden özelliklere dominant (baskın).
Buna karşılık | Enzimlerin yapısına katılırlar.
• Düzenleştiricidirler enerji vermezler sindirilmezler.
• Bir kısmı besinde bulunduğu şekliyle |
kendini belli edemeyip gizli kalan özelliklere resesif (çekinik)
özellikler denilmektedir.
Bir | vitamin özelliğinde değildir.Bunlar vücuda
alındıktan sonra vitamin özelliği kazanır.Bunlara provitamin |
| özelliğin organizmanın belirli bir gelişim sürecinde belli koşulla
altında ortaya | denir.
• Yağda eriyen vitaminler A D E K
Suda eriyen vitaminler B C 'dir.
• İnsan |
| çıkmasını sağlayan ve bu süreci belirleyen bir faktör
olmalıdır. Bu | vücudunda A B D K senaaalenir.
A karaciğerde
B K bağırsakta bakteriler tarafından
D |
| belirleyici faktörlere bugün gen adı verilmektedir. Ebeveynlerle yavrular
arasında tek | deride
• A D K karaciğerde depolanır.Diğerlerinin fazlası atılır.
A vitamini Balık yağı yumurta |
| bağ eşey hücreleri yani gametler olduğuna göre genler
bir nesilden | sarısı süt peynir karaciğer yeşil sebzelerde bulunur.
Büyüme ve gelişmeyi sağlar vücudu enfeksiyonlara karşı korur gece |
| diğerine bu gametlerle taşınmaktadır. Burada akla şu soru
gelebilir! Acaba | körlüğünü önler.
B vitamini Tahılların kabuklarında et süt karaciğer ve yeşil sebzelerde bulunur.
|
| genler gametlerin hangi kısımlarında bulunur? Bu soruya en
gerçekçi yaklaşım | Karbonhidrat yağ ve proteinlerin vücut içinde kullanılmasında katalizör olarak görev yapar.Kansızlığı |
genlerin çekirdekte bulunduğu tahmin edilir.
Acaba yeni oluşan bireyde
erkek ve | önler.
C vitamini Yeşil sebze ve meyvelerde bulunur.
Bağ dokusunun |
| dişi ebeveynin katkısı eşit midir? Bunu açıklayabilmek için
bezelye denemelerinde | oluşması için gereklidir.Skorbit hastalığını önler.Vücudu enfeksiyonlara karşı korur.
D vitamini |
acaba daha önce erkek olarak alınan bireyin dişi
dişi olarak | Balık yağı karaciğer yumurtada bulunur.Ultraviyole ışınlarının etkisi ile deride üretilir.
Vücuttaki Ca P |
| alınan bireyin erkek olarak alınmış ve çok sayıda
deneme çaprazlaması | dengesini sağlar.Kemiklerin gelişmesini sağlar.Çocuklarda raşitizmi önler.
E vitamini Yeşil sebze karaciğer et |
| yapılmıştır. Bu çaprazlamalara resiprokal çaprazlama denir. Sonuçların sürekli
benzer çıkması | ve bitkisel yağlarda bulunur.
Üreme organlarının gelişmesini sağlar ve kısırlığı |
ebeveynlerin eşit katkıda bulunduğunu gösterir.
Dominant düz tohum şeklini
temsil eden | önler.
K vitamini Yeşil sebzeler karaciğer ve yumurtada bulunur.Bağırsaktaki bakteriler tarafından |
geni D ile resesif yani buruşuk tohum şeklini
temsil eden | senaaalenir.
Eksikliğinde kanın pıhtılaşması gecikir.
MİNERALLER
• İnorganik maddelerdir.Sindirime uğramazlar.
• Enzimlerin yapısına |
| geni de d ile göstererek ebeveynlerin katkılarını D
ve d | katılırlar.Düzenleştiricidirler.
• Minerallerin vücut içindeki görevleri şunlardır:
1)Enzimlerin ve hemoglobinin yapısına katılır(Fe P).
2)Kemiklerin |
| şeklinde gösterebiliriz. Burada D ve d genleri aynı
özelliğin farklı | ve dişlerin gelişmesini sağlar(Ca P Mg).
3)Vücut ve hücre sıvısının osmatik basıncını ayarlar(Bunlardan |
| yönlerini temsil eden genler olup bu genlere allel
genler denir. | hücre içi sıvıda Na Cl;
hücre dışı sıvıda K Mg ve P bulunur).
SU
• |
| Bir yavru annesinden ve babasından aynı allelleri almışsa
DD ve | İnorganik maddedir ve sindirime uğramaz.
• Enzimlerin çalışması ve kimyasal reaksiyonların |
dd şeklinde olduğu gibi bu özellik için o
bireye homozigot | meydana gelebilmesi için su şarttır
(ÖRNEK:Hidroliz )
|
| farklı alleleri alıyorsa Dd bu özellik için bireye
heterezigot denir. | |
| Heterezigot bireylerde D geni d geninin etkisini tamamen
örtmektedir ki | |
bu duruma tam dominantlık denir.
Göz önünde bulundurulan ve
incelenmekte olan | |
| özellik yada özellikler açısından organizmanın genel görünümüne fenotip
bu özellikleri | |
ortaya çıkarttıran gen yapısına ise genotip denir.
D: Düz
Tohum
D: Buruşuk | |
Tohum
♀ DD x dd ♂
Genotip: D x d
F1:
Dd %100 | |
Düzgün %100 Heterezigot
Ddx Dd
Genotip: ½ D ½
D
½ d | |
½ d
F2: ¼ DD ¼ Dd
¼ Dd | |
¼ dd
Fenotip: ¾ D ¾ d
3
: 1
Genotip: | |
¼ DD ½ Dd ¼ dd
1
: 2 | |
: 1
Örnek:
Annesi mavi gözlü babası kahverengi gözlü olan
kahverengi gözlü | |
| bir erkek kendi genotipinde bir bayan ile evleniyor.
Bu evlilikten | |
| olmuş olan mavi gözlü kız çocuğu babasının genotipindeki
birey ile | |
| evlenirse başlangıç noktasındaki anne ve babasının mavi gözlü
bir kız | |
toruna sahip olma şansı nedir?
Çözüm:
♀Anne ♂Baba
kk KK (Anne
babanın genotipleri)
Genotip
Kk | |
(Doğan çocuğun genotipi)
Kk x Kk (Doğan çocuğun kendi
genotipte biriyle | |
evlenmesi)
¼ KK ½ Kk ¼ kk
(Yapılan çaprazlama | |
sonucu oluşan genotip oranları)
kk x Kk (Mavi gözlü
kızın babasının | |
genotipinde biriyle evlenmesi)
½ Kk ½ kk (Yapılan
çaprazlama sonucu | |
oluşan genotip oranları)
Cinsiyet belirlemek için yapılan çaprazlama
XX x
XY
½ XX | |
(kız) ½ XY (erkek)
½ Mavi Göz x
½ Kız | |
= ¼ Mavi Göz Kız
Geri Çaprazlama (Kontrol
Çaprazlaması)
Bu çaprazlamalar | |
| genotipi bilinmeyen baskın özellikteki bireyin genotipini belirlemek için
yapılır. Baskın | |
| özellikteki birey homozigot resesif özellikteki biriyle birkaç kez
çaprazlanır. Bu | |
| olay az sayıda döl veren canlılar ve sosyal
bir varlık | |
| olan insanlarda denenmez. Ancak kendi seyrinde olayların sonucuna
bakılarak yorum | |
yapılır.
D_ x dd çaprazlaması yapılır. Burada _ yerine
yazılacak genin | |
| tespiti yapışır yani yapılan tüm çaprazlamalar sonucu baskın
karakter gösteriyorsa | |
_ olan yere D eğer ki yapılan tüm
çaprazlamalarda aynı | |
| özelliğin resesif genin kontrol ettiği bir karakter ortaya
çıkarsa o | |
| zaman _ olan yere d yazılır bu şekilde
genotipi bilinmeyen | |
baskın karakterde olan birinin genotipi bulunabilir.
Dihibrit Kalıtım:
Bu kalıtım
olayında bir | |
| birey iki farklı özellik açsından incelenmektedir. Öncelikli olarak
bilmemiz gereken | |
| şey matematikte kullanılan ve genetikle de doğrudan doğruya
faydalınan şu | |
iki prensip bilinmelidir.
a) Bağımsız olayların sonuçları bağımsızdır. Bir
bağımsız olayın | |
bir kez gerçekleşmiş olması daha sonraki şansını etkilemez.
b)
Birden fazla | |
| bağımsız olayın aynı anda birlikte olma şansı ayrı
ayrı olma | |
şanslarının çarpımına eşittir.
Örnek:
Bezelyelerde düzgünlük buruşukluk üzerine sarı renk
yeşil renk | |
| üzerine baskındır. Homozigot sarı düzgün bezelye ile yeşil
buruşuk bezelyenin | |
| çaprazlanmasıyla oluşan fertler kendileştirilir ise meydana gelecek olan
bireylerin fenotip | |
ayrışım oranlarını bulunuz.
Çözüm:
Sarı: S
Yeşil: s
Düzgün: D
Buruşuk:d
SSDD x ssdd
Genotip:
SD x | |
sd
Fenotip: SsDd
SsDd xSsDd
SD
Sd
sD
sd
SD
SDSD
SDSd
SDsD
SDsd
Sd
SdSD
SdSd
SdsD
Sdsd
sD
SDSD
sDSd
SDsD
sDsd
sd
sdSD
sdSd
sdsD
sdsd
Sarı Düzgün Sarı Düzgün : 9
Yeşil
Buruşuk Sarı | |
Buruşuk : 3
Yeşil Düzgün :3
Yeşil Buruşuk : 1
Heterezigot
çaprazlama :
-Fenotip | |
Çeşidi: 2ⁿ
-Genotip Çeşidi: 3ⁿ
-Kombinasyon Sayısı: 4ⁿ
n: Melez özellik
sayısı
SSDD: 1
SSDd: | |
2
SSdd: 1
SsDD: 2
SsDd: 4
Ssdd: 2
ssDD: 1
ssDd: 2
ssdd: 1
Kısa
Yol:
SsDd x | |
SsDd
Ss x Ss Dd x Dd
¼ SS
½ Ss | |
¼ ss ¼ DD ½ Dd
¼ | |
dd
Sarı - düzgün : 9/16
Sarı - Buruşuk
: 3/16
Yeşil | |
- Düzgün : 3/16 Fenotip
Yeşil – Buruşuk :
1/16
1/16 SSDD | |
2/16 SsDD 1/16 ssDD
2/16 SSDd 4/16 SsDd 2/16
ssDd
1/16 SSdd | |
2/16Ssdd 1/16 ssdd
| |