Dokumalar
Dokuma; atkı çözgü ipliklerinin diaaa açı
yapacak şekilde | (...) çilekli tart
Malzemeler- 2 su bardağı un
- Kreması için: 1
|
birbirinin altından üstünden geçirilmesiyle ortaya çıkan düz yüzeyli
üründür denilebilir.
Dokuma | su bardağı süt 1.5 çorba kaşığı tatlandırıcı 2 çorba kaşığı |
| aaagahlarında çözgü denilen yan yana duran ipliklerin gücü
nire denilen | un ; Üzerine: 500 gr çilek 1 su bardağı tatlandırıcı |
araçlarla bir kısmının yukarı kaldırılması diğer kısmının aşağı
çekilmesi suretiyle | 1 paket çilek jölesi
1 çay bardağı pudraşekeri
1 adet yumurtanın akı
1 |
açılan aralıktan ki bu aralığa ağızlık denir mekik
yardımıyla atkı | paket vanilya margarin
Yapılışı
Öncelikle tartı hazırlayın. Bunun için 2 |
denilen ipliklerin geçirilmesiyle oluşturulan düz yüzeylerdir.
Dokumacılık yapım teknikleri
kullanılan araçlara | su bardağı un 1 çay bardağı pudra şekeri 1 paket |
göre üç grup incelenebilir.
1- Mekik Dokumalar: Kumaş Dokuma
Siirt Battaniyesi | vanilya yumurtanın akı ve margarini yoğurun. Yuvarlak bir tepsiye yağlı |
Kolan çarpana dokuma
2- Kirkitli Dokumalar:
A. Kirkitli Düz Dokumalar;
Kilim Cicim | kağıt serip hamuru yayın. Önceden ısıtılmış 180 dereceli fırında 20-25 |
Zili (sili) Sumak
B. Kirkitli Havlı dokumalar; Halı
3- Mekiksiz
Dokumalar: Palaz | dakika pişirin. Fırından alıp soğumaya bırakın. Bu arada kremayı hazırlayın. |
Kolan çarpana (kartlı kartsız dokumalar)
Dokusuz Dokular (Keçe)
MEKİKLİ DOKUMALAR
Gücüler
yardımıyla gruplar | Bunun için 1 su bardağı süt tatlandırıcı ve çorba kaşığı |
halindeki çözgüler arasında oluşturulan aralıktan atkı ipinin mekikle
geçirilmesi sonunda | unu kısık ateşte pişirin ve soğutun. Soğuyan tartı kalıptan alın. |
elde edilen düz yüzeyli dokumalardır
Çeşitli kumaş dokumaları Siirt
battaniyesi kolanlar | Üzerine kremayı sürün. Çilekleri dizin. Jöleyi 1 su bardağı tatlandırıcı |
| ve grup içinde yer almaktadır. Siirt battaniyesi düz
bez ayağı | ile hazırlayın.Çileklerin üzerine gezdirin. Soğuk olarak servis yapın.
(...) |
dokumalardandır.
Geleneksel Türk dokumaları ev çarşı saray dokumaları olarak
sınıflandırılabilir. Kadınlar | kestane figürlü pasta
Malzemeler- 1 Adet Hazır Kek
- Kreması için: 500 gr.
|
tarafından evlere yün ipek keten veya pamuk kullanılarak
yapılan bu | Likit Krema - 200 gr. Sütlü Çikolata - 200 gr. |
dokumalar el sanatı örneklerindendir. Kumaş çevre peşkir yağlık
gibi çeşitlilik | Pralin - 1 çorba kaşığı Türk Kahvesi - 200 gr. |
göstermektedir.
Kolan Dokuma: Yün pamuk keten kıl ipliklerinin çözgü
atkı olarak | Şekersiz Kestane Püresi
Kaplama Hamuru İçin: 200 gr Pudra Şekeri - |
kullanıldığı yassı enli kuşak bağ gibi dokumalardır.
Kolan ve
çarpana dokumalar | 2 çorba kaşığı Glikoz - 3 çorba kaşığı Fondon - |
gücü yerine kartların gücü çubuğunun kullanılması atkı ipinin
mekikle geçirilmesi | ½ Limon Suyu - 2 çorba kaşığı Nişasta
Üzerindeki figürler için: |
nedeniyle mekikli dokumalar içinde değerlendirilmektedir.
Kolan dokumada yere çakılan
iki çubuk | 150 gr. Kestane Ezmesi - Bir Miktar Renkli Gıda Boyası |
arasına dokunacak yere göre boyu ayarlanan çözgü ipleri
gerilmekte arasına | - 20 gr. Bitter Çikolata
Yapılışı
Kremayı kaynatın. Çikolata pralin Türk |
| gücü görevi yapan gücü çubuğu geçirilmektedir. Çubuğun döndürülmesiyle
açılan çözgü | Kahvesi ve şekersiz kestane püresini ekleyip karıştırın. 12 saat + |
aralığından atkı ipi atılıp kılıçla sıkıştırılarak dokuma yapılmaktadır.
Çarpana
(plaka) ile | 4 derecede bekletip mikserde çırpın. Hazır keki ikiye bölüp alt |
| Dokuma: Çarpana dokuma en basit dokuma tekniğidir. Bu
dokuma kare | kısmını bir çembere yerleştirin. Hazırladığınız kremayı üzerine sürün. Kekin diğer |
şeklinde köşeleri delikli kartlarla yapılmaktadır. Deve öküz gönü
veya ceviz | yarısını üzerine kapatın. – 10 derecede 6 saat bekletin. Kaplama |
ağacından yapılan kare şeklindeki levhalara çarpana adı verilmektedir.
Renk
dağılım tablosuna | hamuru için pudra şekeri glikoz fondon limon suyu ve nişastayı |
göre hazırlanan çözgü iplikleri çarpanaların deliklerinden geçirilip kartların
döndürülmesiyle oluşan | yoğurup ince bir şekilde açın. Pastayı bu hamurla kaplayın. Kestane |
| çözgü aralığından atkı ipliği atılarak dokumaya devam edilmektedir.
Çözgünün bir | ezmesini gıda boyasıyla renklendirip değişik figürler yapın. ( Bitter çikolatayı |
| ucu dokuyucunun beline veya yene karşılıklı çakılmış çubuklara
bağlanmaktadır. Dokuma | eritip hazırladığınız figürlerin gözleri için kullanabilirsiniz. ) Hazırladığınız figürlerle pastayı |
çözgü yüzlüdür.
Günümüzde daha çok yörükler tarafından dokunan kullanılan
bu dokuma | süsleyip servise sunun.
|
yaşantılarını geçirdikleri kara çadır Alaçık topak ev denilen
çadırlarının kaplama | |
maddesi keçelerin sarılması tepelerinin tutturulmasında kazık bağı olarak
sepet çuval | |
heybe gibi taşıma araçlarında hayvanların koşum takımlarında araba
develerinin başını | |
süslemede; kadın giyiminde baş takılarının tutturulmasında önlük elbise
kuşak bağı | |
çocuk kundağı beşik bağı olarak; erkek giyiminde ise;
barutluk fişek | |
çantası kılıç askısı Kuran bağı yay kurmak için
kement çorap | |
tozluk bağı takunya terlik bantı olarak kullanılmaktadır. Günümüzde
ise bu | |
dokumalar daha çok süsleme malzemesi olarak tercih edilmektedir.
Kumaş;
çevre peşkir | |
çarşaf yağlık olarak çeşitlilik göstermektedir.
* Kumaş Dokuma Örnekleri
KİRKİTLİ
DOKUMALAR
A. Kirkitli | |
Düz Dokumalar:
El dokumalarının bir kısmında atkı ipliğini ilmeleri
sıkıştırmak amacıyla | |
kullanılan araca "kirkit" bu aracın kullanıldığı el dokumalarına
da kirkitli | |
dokumalar denilmektedir.
Kilim Dokuma: Atkı ipliklerinin çözgü iplikleri arasından
bir alt | |
bir üst geçirilmesi sıkıştırılması ile çözgü ipliklerinin gizlendiği
atkı yüzlü | |
dokumadır. Kilimde desenlerin bulunduğu belirli alanlarda o desenin
rengindeki bir | |
atkı ipliği başka renkteki desenin sınırına kadar gidip
geri dönmektedir. | |
Böylece ayrı renkteki atkıların çözgüler arasında gidip gelmesiyle
desen oluşturmaktadır.
Çok | |
gergin atılan atkı ipi çözgüler arasında kaldığında "çözgü
yüzlü" çözgülerle | |
atkıların eşit atılıp sıkıştırılmasıyla da "bezayağı" dokuma oluşturmaktadır.
Dokuma
tekniklerine göre: | |
Renkler arasında çözgü aralığı oluşan kilim çözgü aralıklarının
yok edildiği | |
kilim (tek kenetleme çift kenetleme çapraz dikişli atkıları
tek çözgü | |
üzerinden döndürerek dokuma) renkler arasında çözgü aralıklarının yok
edildiği kilim | |
desen çevresi çerçeveli kilim sarma çerçeveli kilim eğri
atkılı kilim | |
atkılar arasına renkli iplik ilavesiyle kilim dokuma gibi
çeşitlilik göstermektedir.
* | |
Kilim Dokumaya Örnekler
Cicim Dokuma: Çözgü atkı iplikleri arasına
renkli desen | |
| iplikleri atılarak sıkıştırılmak suretiyle meydana getirilen dokuma türüdür.
Cicim tersten | |
yapılan dokumadır. Atkısı kıl olanları da oldukça yaygındır.
Dokumanın
yüzeyinde sonradan | |
| iğne ile işlenmiş gibi kabarık desenler oluşturmaktadır. Cicim
dokumacılığında desenler | |
| oluşturulurken atkı iplikleri ile desen iplikleri sıra takip
etmektedir. Atkı | |
ipliği atıldıktan sonra yapılacak desene göre desen ipliği
bir veya | |
birden fazlı çözgü ipliği üzerinden atlatılarak desen oluşturulmaktadır.
Cicim
dokumalarda dokumanın | |
yüzeyinde meydana getirilen desenler ipliğin kalınlığına inceliğine serpme
motifler halinde | |
oluşuna göre değişik görünüm almaktadır.
Cicim dokuma ile heybe
sofra altı | |
gelin çuvalı hurç minder divan örtüsü tandır örtüsü
namazlağ yaygı | |
yastık vb. yapılmaktadır.
Cicim atkı yüzlü veya bezayağı tekniğiyle
dokunmaktadır. Desen | |
ipinin atılış şekline göre iki veya üç cicim
çeşitleri görülmektedir.
Zili | |
(sili) Dokuma: Her desen ipliği kendi desen alanında
enine üç | |
üstten bir alttan atlayarak geçirilmektedir. Sıra tamamlandıktan sonra
bir veya | |
birkaç atkı atılarak sıkıştırılmaktadır. Verev desenlerde üç üstten
bir alttan | |
| yapılan işlemler her sırada çözgü ipliği kaydırılarak devam
ettirilmektedir. Bazen | |
hem dik hem de verev dokuma birlikte olduğu
gibi cicim | |
tekniği ile karışık olarak yapılanları da görülmektedir.
Kalın kaba
görünümlü zilinin | |
| çözgüsü genellikle kıldan hazırlanmaktadır. Yörük köylerinde hala dokunmakta
olan zililerin | |
| dokuma tekniğine her desen uygulanamadığından eski desenlerde değişiklik
görülmektedir. Zili | |
dokumalar çeşitli çadır eşyası ekin çuvalları minder yastık
yaygı gibi | |
dokumalarda tercih edilmektedir.
Dokuma özelliklerine göre; düz çapraz çerçeveli
damalı zili | |
gibi çeşitleri bulunmaktadır.
Sumak Dokuma:
Sumak dokuma aynı renkteki desen
alanında desen | |
| ipliklerinin çözgü çiftlerine sürekli sarılması ile oluşmaktadır. Kendi
alanında çözgülere | |
sarıldığı gibi arkadan yana veya yukarı dönerek diğer
desen alanlarında | |
| da sarılmaya devam etmektedir. Desen iplikleri dokuma yüzeyinde
kabarıklık meydana | |
getirmektedir.
Atkı ipliğinin kullanılmadığı sumak dokumalarda cicim zili halı
teknikleri birlikte | |
görülebilmektedir.
Çeyiz çuvalı namazlağ heybe yaygı gibi ev eşyalarının
dokumasında tercih | |
edilmektedir.
Düz atkılı ters sumak atkılı çapraz sumak balık
sırtı sumak | |
gibi çeşitleri bulunmaktadır.
B. Kirkitli Havlı Dokumalar:
Halı: Pamuk kıl
ipek yün | |
| ipliklerin halının boyuna yan yana dizilmesinde meydana gelen
çözgü iskeletinin | |
her çift teline yün ipek floş iplerinin değişik
tekniklerle ilme | |
bağlanıp üzerine atkı ipliği kirkitle sıkıştırılmak suretiyle dokunan
havlı yüzlü | |
| dokumadır. Halı imalinde atkı sayısı iki veya üçtür.
Yurdumuzda genellikle | |
| iki atkı kullanımı görülmektedir. Birkaç sıra dokuma yapıldıktan
sonra ilmeler | |
| halı makası ile istenilen yükseklikte kesilmektedir. Son yıllarda
desene göre | |
havları kabartmalı olarak kesilen halılar da görülmektedir. Yaygı
örtü yastık | |
vb. olarak kullanılmaktadır.
Halı dokumalarda genellikle iki tip düğüm
görülmektedir.
1- Türk | |
| Düğümü (Gördes Düğümü - Çift Düğüm - Kapalı
İlme): Manisa'nın | |
Gördes kazasında kullanıldığından bu ismi alan yurdumuzda halı
dokumalarda kullanılmaktadır | |
| dünya literatürüne de Türk Düğümü olarak geçmiştir. Bu
düğümünde iki | |
türü görülmektedir. İç Anadolu'da kullanılan düğüm şeklinde iplik
çözgü çiftinin | |
| önce öndeki sonra arkadaki teline dolanarak bağlanan düğümdür.
Batı Anadolu'da | |
| kullanılan düğümde aynı işlem ters uygulanmaktadır. Bu değişiklik
halının kalitesini | |
etkilememekte yalnızca Batı Anadolu'da dokunan halıların hav kesiminde
kolaylık görülmektedir.
2- | |
| İran Düğümü (Sine İlmesi - Tek Düğüm -
Açık İlme): | |
| Batı İran'daki bir yöreden adını alan Sine Düğümü
olarak bilinmektedir. | |
Bu düğümde iplik yalnızca çözgü çiftinin önündeki teline
bağlanır diğer | |
| çözgünün arkasından geçirilip aşağı doğru çekilerek sıkıştırılmaktadır. İran
düğümlü halılarda | |
da iki atkı ipi kullanılmaktadır.
Uşak Konya Bergama (Yağcıbedir)
Hereke Gördes | |
Kula Ladik Sivas Milas Antalya (Döşeme altı) Fethiye
Kırşehir Niğde | |
Kayseri Isparta renk motif kaliteli halı üretimi yapan
önemli halı | |
merkezlerdendir.
* Hali Dokumaya Örnekler
Dokuma yapılan aaagahları kullanım biçimleri
ve tiplerine | |
göre şu şekilde sınıflandırılabilir:
a- Kirkitli Dokuma aaagahları: Masa
aaagahı yatay | |
| aaagah (konar - göçer veya yer aaagahı; bez
ayağı dokumaların | |
yapımında kullanılmaktadır) diaaa aaagah (halı dokuma aaagahı. Sarma
aaagah düz | |
aaagah olmak üzere üç çeşidi görülmektedir).
b- Mekikli Dokuma
aaagahları: Kamçısız | |
aaagahlar (genellikle iki pedallı mekiğin elle atılması ile
dokumalar yapılmaktadır) | |
Kamçılı aaagahlar (mekiğin kamçının çekilmesi ile atılarak dokuma
yapılmaktadır) Çukur | |
aaagahlar (dokuyucunun oturduğu yer pedalların bulunduğu kısım çukur
içerisindedir) Yüksek | |
aaagahlar Armürlü (sekiz gücüden yirmidört gücüye kadar gücü
gerektiren dokumalarda | |
| kullanılmaktadır) ve Jakarlı (Yirmi otuzikiden fazla gücü gerektiren
dokumalarda kullanılmaktadır) | |
aaagahlar.
| |