Göller ve Oluşumları
GÖLLLER VE OLUŞUMLARI
Karalar üzerindeki
çukurlarda birikmiş | (...) NÜfus YoĞunluĞu
NÜFUS YOĞUNLUĞU
1. Aritmetik Nüfus Yoğunluğu
Bir ülke |
| durgun sulara göl denir. Bulundukları bölgenin iklim jeolojik
ve jeomorfolojik | veya bölgedeki toplam nüfusun o ülke veya bölgenin yüzölçümüne bölünmesiyle |
| yapısına bağlı olarak farklılık gösteren dünyanın hemen her
tarafına dağılmış | elde edilen sayıya aritmetik nüfus yoğunluğu denir.
Türkiye’nin yüzölçümü (izdüşüm alanı |
| irili ufaklı bir çok göl bulunur. Dünyanın en
büyük gölü | olarak) 779.452 km2 toplam nüfusu da 62.865.574 (1997) dir. Buna |
| Asya kıtasında Hazar ve en derin gölü de
yine bu | göre Türkiye’nin aritmetik nüfus yoğunluğu 1997 yılına göre yaklaşık olarak |
| kıtada Baykal gölüdür. Göller yağışlarla göle dökülen akarsularla
ve kaynaklarla | 81'dir. Ancak bu yoğunluk çok kaba olarak nüfusun dağılışını gösterir |
| beslenirler. Eğer bir göle buharlaşma yoluyla kaybettiğinden daha
fazla su | ve sadece ülkelerin nüfus yoğunluklarını kıyaslamak için kullanılır. Oysa il |
| gelirse göl suları yükselir. Gölün fazla suları göl
çanağının en | ve ilçelerin nüfusları ve yüzölçümleri dikkate alınarak yapılan aritmetik yoğunluk |
| alçak yerinde bir dere halinde dışarı akmaya başlar.
Buna gideğen | gerçeğe daha yakın rakamlar vermektedir.
2. Tarımsal Nüfus Yoğunluğu
Bir ülkede veya |
| yada göl ayağı adı verilir. Sularını okyanuslara ve
denizlere ulaştıran | herhangi bir sahada tarım ve hayvancılıkla geçinen nüfusun tarımsal alana |
göllerin suları tatlı ulaştıramayanların ise tuzludur. Örneğin:Tuz ve Van
gölü • | bölünmesiyle elde edilen nüfus yoğunluğuna tarımsal nüfus yoğunluğu denir. Bu |
| Dünya üzerinde çöküntü gölleri en fazla Doğu Afrika
graben sahası | yöntem aritmetik nüfus yoğunluğuna göre daha gerçekçidir.
Türkiye’de tarımsal nüfus yoğunluğu |
| üzerinde yer almaktadır. • Dünyada en fazla göllerin
bulunduğu sahalar | bölge ve iller arasında farklılık gösterir. Bunda yerşekillerinin dağlık ve |
Doğu Afrika Finlandiya ve ABDde göller yöresidir. Oluşumlarına
Göre Göller | ovalık olmasıyla tarımda çalışan nüfusun miktarı etkili olmaktadır.
Genel olarak tarımsal |
| A-Yerli Kaya Gölleri 1. Tektonik Göller: Yerkabuğunun çöküntüye
uğramış yerlerinde | nüfus yoğunluğu dağlık alanlarımızda fazla geniş tarımsal ovalarımızda ise düşüktür.
3. |
oluşan göllerdir. Doğu Afrika gölleri Lut gölü Baykal gölü Güney Marmara
gölleri Göller yöresi | Fizyolojik Nüfus Yoğunluğu
Toplam nüfusun ekili - dikili alanlara bölünmesiyle ortaya |
| gölleri 2. Volkanik Göller:Volkanik patlamalar sonucu oluşan çukurluklara
suların dolması | çıkan yoğunluğa fizyolojik nüfus yoğunluğu denilmekt
(...) OluŞumlarina GÖre |
| ile meydana gelen göllerdir.Volkan konisinin ağzında meydana gelen
göllere krater | TaŞlar
OLUŞUMLARINA GÖRE TAŞLAR
1)Püskürük (volkanik mağmatik )kayalar:
Mağmanın yer |
| gölleri denir. Örn:Nemrut gölü gibi. Patlama çukurluklarında oluşan
göllere ise | kabuğunun yarıkları içinde veya yeryüzüne kadar çıkarak soğuması ile oluşan |
| maar gölleri denir.Örn: Meke Tuzlası 3. Buzul Gölleri:Buzulların
oydukları alanları | kayalardır.
Soğumanın gerçekleştiği yere göre iç ve dış püskürük kayalar |
zamanla suların doldurması ile oluşan göllerdir.Kuzey Avrupadaki göller K.Amerikadaki
büyük göller | şeklinde gruplara ayrılır.
a)İç püskürük kayalar: Granit siyanit gabro ve |
| ve yüksek dağlardaki sirk gölleri Türkiyede 4. Karstik
Göller B-Set | diyorit gibi.
b)Dış püskürük kayalar: Andezit bazalt volkan camı (obsidiyen) |
| Gölleri 1. Heyelan Set Gölleri 2. Lav Set
Gölü 3. | trakit inci taşı katrantaşı sünger taşı gibi.
Ortak Özellikleri: Kristallidir |
| Alüvyal Set Gölü 4. Kıyı Set Gölü 5.
Delta Gölleri | ve kütle halindedir
2)Tortul (sediment) kayalar: Dış kuvvetlerin etkisiyle fiziksel veya |
| 6. Baraj Gölleri GÖLLER Kara içlerindeki çukurlukları dolduran
durgun sulara | kimyasal çözülmeye uğrayan kayaların çukur alanlarda çökelmesiyle oluşan kayalardır.
Oluşum |
göl denir. Göllerin Özelliğinde (acı tuzlu tatlı olmasında)
Etkili Faktörler: | bakımından;
a)Mekanik (kırıntılı) tortul kayalar:
Kum taşı (gre) kil taşı (şist) |
| 1. Gölün büyüklüğü ve derinliği:Büyüklük ve derinlik arttıkça
tuzluluk azalır. | çakıl taşı (konglomera) örnektir. Çakıllar köşeli ise buna breş denir. |
| 2. Gölün gideğeninin olup olmaması: Göl sularını bir
gideğen ile |
b)Kimyasal tortul kayalar:
Kalker ( kireç taşı) Jips (alçı taşı) kaya |
| boşaltabiliyorsa suları tatlı olur. 3. İklim: Nemli iklim
bölgelerinde göllerin | tuzu dolamit traverten sarkıt ve dikitler örnektir.
c)Organik tortul |
| tuzluluğu daha azdır. Genelde tatlı suludurlar. 4. Göl
çanağını oluşturan | kayalar:
Mercan kaya antrasit taşkömürü linyit turba |
| kayaların özelliği OLUŞUMLARINA GÖRE GÖLLER 1. Tektonik Göller:
Yer kabuğu | ve tebeşir buna örnektir.
Ortak Özellikleri: Tabakalıdır fosil bulundururlar.
Not: |
| hareketleri ile oluşan çukurlukları dolduran sulardır. En fazla
Doğu Afrika’da | Petrol antrasit taşkömürü linyit turba hariç diğer |
görülür. Yurdumuzda ise Tuz G. Manyas (Kuş g.)
Ulubat İznik | madenlerin oluşmasının temel sebebi volkanizmadır.
3. Başkalaşım (aaaamorfik) Kayaları
Tortul ve |
Sapanca Akşehir Beyşehir Burdur Eber Hazar Ilgın gölü
gibi. 2. | volkanik kayaların yüksek sıcaklık ve basıncın etkisiyle eski özelliklerini kaybederek |
Karstik Göller: Karstik bölgelerdeki çukurlukları dolduran durgun sulardır.
Ör: Salda | yeni özellikler kazanmasıdır.
Başkalaşım
Kalker--------Mermer
Kil taşı--------Mikaşist
Kum taşı------Kuvarsit
Granit---------Gnays
|
Suğla Kestel Avlan Kovada gölleri gibi. 3. Buzul
Gölleri: Yurdumuza | |
bazı yüksek dağların üst kısmında görülür (Cilo Sat
Ağrı Tendürek | |
Süphan Kaçkar Uludağ Erciyes Bolkar Aladağlar Bey dağları gibi).
Dünya üzerinde | |
| en fazla Kuzeybatı Avrupa’da görülür. Ayrıca Kanada’nın güneyi
ile A.B.D’nin | |
kuzeyindeki göller buna örnektir. 4. Volkanik Göller: Yurdumuzda
Nemrut Meke | |
Tuzlası (Konya –Karapınar) Gölcük (Isparta) Acıgöl (Konya) gölleri
buna örnektir. | |
5. Doğal Set Gölleri • • Heyelan Set
Gölü: Tortum | |
Sera Abant Yedi Göller. • • Alüvyon Set
Gölü: Marmara | |
Bafa(Çamiçi) Köyceğiz Eymir Mogan • • Kıyı Set
(Lagün): B. | |
Ve K. Çekmece Terkos (Durusu) Akyatan Balıklı Simenlik
• • | |
Volkanik Set: Van Erçek Nazik Balık Çıldır. •
• Buzul | |
| (Moren set) Set : En fazla K.Batı Avrupa’da
görülür. 6. | |
| Yapay Set : Baraj gölleri buna örnektir. Yurdumuz
akarsuları üzerinde | |
baraj kurmaya en elverişli bölgemiz D.Anadolu en elverişsiz
bölge Marmara | |
| Bölgesi’dir. Hidro elektrik potansiyeli en fazla olan bölgemiz
D.Anadolu Bölgesidir. | |
Barajların Yapılış Amaçları • • Enerji üretmek •
• İçme | |
ve sulama suyu sağlamak • • Taşkınları önlemek
• • | |
Balıkçılık GÖLLER Kara içlerindeki çukurlukları dolduran durgun sulara
göl denir.
| |